εἴκω
Word
Validation
Word-form
Word-lemma
Etymon-lemma
Transliteration (Word)
English translation (word)
Transliteration (Etymon)
English translation (etymon)
Century
Reference
Edition
Source
Ref.
Ed.
Quotation
Οἶκος. παρὰ τὸ ὑποχωρῶ οἶκος· ὑφ’ ὂν χωροῦμεν. Ἡρωδιανὸς ἐν τῇ Ὀρθογραφίᾳ.
Translation (En)
Oikos ("house"): from hupokhōreō ("to retire") comes oikos. Where we retire. So says Herodian in the Orthographia.
Parallels
Stephanus, Ethnica Billerbeck, 15, 20 (Οἶκος· Ἡρωδιανὸς μὲν παρὰ τὸ εἴκω, ἐν ᾧ εἴκομεν. δύναται δὲ εἶναι τὸ ἴδιον ἐνδιαίτημα παρὰ τὸ οἶον, τὸ μόνον ἐῶ μονούμενος, κατὰ πλεονασμὸν τοῦ κ, ὡς ὅρος ὅρκος. ὁ οἰκήτωρ οἰκεῖος, ὡς ἀστός ἀστεῖος, καὶ οἰκεύς. παρὰ τὸ οἶκος οἰκία καὶ οἰκιάτης κατὰ πλεονασμὸν τοῦ α ἀπὸ τοῦ οἰκίτης.); Theognostus, Canones sive De Orthographia, 474 (Τὸ οἶκος διὰ τῆς οι διφθόγγου· παρὰ γὰρ τὸ εἴκω τὸ ὑποχωρῶ οἶκος· ὡς λείπω, λοιπός· τὰ γοῦν ἐξ αὐτοῦ συγκείμενα διὰ τῆς οι διφθόγγου γράφονται· πάροικος· ἔξοικος· μέτοικος· ἔνοικος· ἄποικος.); Choeroboscus, De orthographia (epitome), p. 177 (Ἀεικής: Ἔστιν δὲ ὁ ἀναιδὴς καὶ σκληρὸς, παρὰ τὸ μὴ εἴκειν καὶ ὑποχωρεῖν· διὰ τῆς ει διφθόγγου· τὸ ει γὰρ ἐκ τοῦ εἴκω γέγονεν τοῦ σημαίνοντος τὸ ὑποχωρῶ, ἐξ οὗ καὶ τὸ οἶκος· οἱονεὶ εἰς ὃν ὑποχωροῦμεν· γίνεται ἀεικής.); ibid., p. 206 (Εἴκω: Σημαίνει δὲ τὸ ὑποχωρῶ, διὰ τῆς ει διφθόγγου γράφεται· ἀντιπαράκειται γὰρ αὐτὸ τὸ οἶκος· οἱονεὶ, εἰς ὃν ὑποχωροῦμεν πάντες· τὰ γὰρ ἔχοντα τὸ ο ἐγκείμενον τὸ ε ἀντιπαρακείμενον· εὑρέθη δὲ ἐν διαστάσει καὶ ὁ πρῶτος ἀόριστος· οἷον, ἔερξε.); ibid., p. 214 (Εἴκω τὸ ὑποχωρῶ, ἐξ οὗ οἶκος.); Choeroboscus, Epimerismi in Psalmos, p. 77 (τοῦτο ἐκ τοῦ οἶκος· τοῦτο ἐκ τοῦ εἴκω τὸ ὑποχωρῶ, εἰς ὃν πάντες ὑποχωροῦμεν. Τὸ εἴκω πόσα σημαίνει; εʹ· εἴκω τὸ ὁμοιῶ, ἐξ οὗ καὶ εἰκὼν τὸ ὁμοίωμα· εἴκω τὸ ὑποχωρῶ, ἐξ οὗ καὶ οἶκος· ... Ἐκ τοῦ εἴκω οὖν τὸ ὑποχωρῶ γίνεται οἶκος, καὶ μετὰ τῆς κατὰ προθέσεως κάτοικος. ); ibid., p. 106 (τὸ δὲ οἶκος παρὰ τὸ εἴκω τὸ ὑποχωρῶ); Epimerismi Homerici, 30, a2 (οἶκος: γέγονε παρὰ τὸ εἴκω, τὸ ὑποχωρῶ, οἶκος, εἰς ὃν πάντες ὑποχωροῦμεν. Os); Etym. Gudianum, alpha, p. 27 (Ἀεικής· ἐκ τοῦ εἴκω γέγονε τοῦ σημαίνοντος τὸ ὑποχωρῶ, ἐξ οὗ καὶ τὸ οἶκος, οἱονεὶ εἰς ὃν ὑποχωροῦμεν·); ibid., omicron, p. 421 (Οἶκος, διὰ τὸ ὑπὸ τινῶν κοσμεῖσθαι· ἢ διὰ τὸ τὴν ὕλην κεῖσθαι· ἢ διότι οἰκεῖται· ἢ παρὰ τὸ εἴκω τὸ ὑποχωρῶ, εἰς ὃν ὑποχωροῦμεν.); Etymologicum Gudianum Additamenta, epsilon, p. 414 (<Εἰκών>· ... τὰ δὲ ἔχοντα τὸ ο ἀ⟦ν⟧τιπαρακεί⟦μενον⟧ ἔχουσι τὸ ε ⟦ἐγκ⟧είμενον, οἷον λείβ⟦ω⟧ λοιβ⟦ή, ἀ⟧γείρω ⟦ἀγο⟧ρά, εἴ⟦κω⟧ οἶκος· οὕτως καὶ εἴ⟦κω⟧ ἔοι⟦κα⟧. Εἰκών <Ps. 38, 7>· παρὰ τὸ εἴκω, τὸ ὁμοιῶ. ζήτει. ); Etym. Magnum Kallierges, p. 297 (Εἴκω: Σημαίνει πέντε· εἴκω, τὸ ὁμοιῶ, δοτικῇ συντάσσεται· ἐξ οὗ καὶ εἰκὼν, τὸ ὁμοίωμα· καὶ εἰκάζω. Εἴκω, τὸ πρέπω· ἐξ οὗ καὶ τὸ ἔοικεν. Εἴκω, τὸ ὑποχωρῶ· ἐξ οὗ καὶ οἶκος. ...); ibid., p. 617 (Οἶκος: Παρὰ τὸ εἴκω, τὸ ὑποχωρῶ, ὑφ’ οὖ χωρούμεθα·); Ps.-Zonaras, Lexicon, omicron, p. 1430 (Οἶκος. παρὰ τὸ εἴκω, τὸ ὑποχωρῶ· εἰς ὃν χωρούμεθα.).
Comment
Elliptic etymology in Orion's formulation: the real etymon εἴκω is not explicit but replaced by a synonym, ὑποχωρέω, which has nothing to do with οῖκος. A more complete formulation is found in Choeroboscus This is a derivational etymology relying on the familiar alternation ε ~ ο, with [e] for the verb and [o] for the noun (λέγω / λόγος). That led etymologists to search for a verb with εικ-. The one available, εἴκω "to give way, to step back", was semantically far away from "house", but a justification was nevertheless found, the lemma οἶκος being the aim of the process of stepping back.