ἐν + χείρ
Word
Validation
Word-form
Word-lemma
Transliteration (Word)
English translation (word)
Transliteration (Etymon)
English translation (etymon)
Century
Reference
Edition
Source
Ref.
Ed.
Quotation
ἐγχειρίδιον βίβλος μικρὰ καὶ ξίφος· γέγονε δὲ παρὰ τὴν ἐν χειρί δοτικήν.
Translation (En)
Enkheiridion "small book" and "hand sword". It comes from the dative en kheiri "in the hand"
Parallels
Hesychius, Lexicon, epsilon 330 (ἐγχειρίδια· σκεύη, καὶ ὄργανα σκευῶν. ἤγουν δόρατα. καὶ τὰ ἐν χειρί .....); Choeroboscus, Scholia in Hephaestionem, p. 181 (Ἐπιγέγραπται δὲ τὸ παρὸν σύγγραμμα ἐγχειρίδιον, ἢ ὅτι, ὥσπερ τὸ ἐγχειρίδιον ξίφος ὀξὺ καὶ τμητικόν ἐστιν, οὕτως καὶ τοῦτό ἐστιν ὀξῦνον καὶ τέμνον τὴν διδασκαλίαν· ἤ, ὅπερ ἄμεινον, παρὰ τὸ μικρὸν εἶναι πάνυ (ἐπιτομὴν γὰρ ποιεῖται τῶν ἐν πλάτει αὐτῷ εἰρημένων) καί, ὥς φησιν ἡ συνήθεια, παρὰ τὸ ἐν χερσὶν ἔχειν· οὕτω γὰρ καὶ ὁ Ἡλιόδωρος, ποιήσας καὶ αὐτὸς ἐγχειρίδιον περὶ μέτρων, φησὶν ἀρχόμενος τοῖς βουλομένοις ἐν χερσὶν ἔχειν τὰ κεφαλαιωδέστατα τῆς μετρικῆς θεωρίας καὶ τὰ ἑξῆς); Etym. Gudianum, epsilon, p. 397 (Ἐγχειρίδιον· παρὰ τὸ χείρ χειρός χειρίδιον καὶ ἐγχειρίδιον. σημαίνει δὲ βʹ· τὸ μικρὸν βιβλίον, καὶ γίνεται ὡς προείπομεν· σημαίνει δὲ καὶ τὸ μικρὸν ξίφος, καὶ γίνεται παρὰ τὸ ἔγχος ἔγχεος ἐγχείδιον καὶ ἐγχειρίδιον, οἱονεὶ τὸ τοῦ ἔγχους ἴδιον); Etym. Gudianum Additamenta, epsilon, p. 397 (<Ἐγχειρίδιον>· σημαίνει καὶ βιβλίον μικρὸν καὶ ξίφος· παρὰ γὰρ τὴν χειρί δοτικήν, ἢ παρὰ τὴν ἔγχει καὶ τὸ ἴδιον, οἱονεὶ τὸ ἴδιον τοῦ ἔγχους, κατὰ πλεονασμὸν τοῦ ρ); Etym. Magnum, Kallierges, p. 313 (Ἐγχειρίδιον: Βιβλίον, ἢ ἕτερόν τι, ἢ ξίφος, ἢ ὄργανον τμητικόν. Παρὰ τὴν ἐν χειρὶ δοτικὴν ἐγχειρίδιον. Ἢ παρὰ τὴν ἔγχει δοτικὴν καὶ τὸ ἴδιον, ἐγχειρίδιον, καὶ πλεονασμῷ τοῦ ρ, ἐγχειρίδιον, τὸ ἴδιον τοῦ ἔγχους); Etym. Symeonis, epsilon 53 (Ἐγχειρίδιον· βιβλίον, ἢ ξίφος καὶ ὄργανον τμητικόν· παρὰ τὴν ἐν χειρὶ δοτικήν, ἐγχειρίδιον· ἢ παρὰ τὴν ἔγχει δοτικὴν καὶ τὸ ἴδιον ἐγχειΐδιον καὶ ἐγχειρίδιον)








Comment
The word is assumed to be derived from the prepositional phrase ἐν χειρί "in the hand", which unites the two meanings "manual" and "hand sword", as referring to two small objects that can be held in the hand. Choeroboscus' text (ed. Cramer) has ἔγχει instead of ἐν χειρί, by contamination with the other etymology of the word (see ἐγχειρίδιον / ἔγχος + ἴδιος). Lentz is probably right to restore ἐν χειρί for Herodian, after the Byzantine Etymologica. Choeroboscus' remark about Heliodorus, who wrote a manual of metrics, implies that this was also Heliodorus' explanation of ἐγχειρίδιον